در کشورهای پیشرفته تجهیزات کارخانه‌ها با اتصال به اینترنت اشیا داده‌هایی تولید می‌کنند که امکان هدایت مصرف کارخانه به سمت تولید بهینه‌تر را فراهم می‌کنداما در ایران به گفته مدیر راهکارهای اینترنت اشیا فناپ‌زیرساخت، بسیاری از صنایع بویژه صنعت نفت و گاز هنوز در سطح صنعت ۲ باقی مانده‌اند و حتی سطح صنعت ۳ را هم بصورت فراگیر و کامل اجرا نکرده‌اند در حالیکه برای تحول دیجیتال صنعتی نیاز است تا سطح صنعت ۳ یا همان اتوماسیون صنعتی به شکل کامل اجرا شده باشد.
زهیر مرشدی، مدیر راهکارهای اینترنت اشیا فناپ‌زیرساخت، در گفت‌وگو با پیوست درباره نیازمندی صنایع نفت و گاز و انرژی به محصولات و راهکارهای یکپارچه در جهت بهینه‌سازی مصرف انرژی در صنایع نفت و گاز توضیح می‌دهد: «فناپ زیرساخت با شناخت نیاز کشور در همین رابطه در چند حوزه از سال‌ها قبل شروع به طراحی و توسعه محصولات یکپارچه کرده است که از مهمترین آنها می‌توان به پلتفرم اینترنت اشیا بومی، پلتفرم مدیریت داده بومی، راهکار اندازه‌گیری هوشمند انرژی (Smart Metering) و راهکارهای جامع سازمانی یا همون ERP مختص صنایع مختلف و ارائه راهکارهای به‌کارگیری انرژی‌های تجدیدپذیر بویژه سلول‌های خورشیدی و نرم‌افزارهای مدیریت و کنترل آنها اشاره کرد.»
به گفته او همه این محصولات و راهکارها با جمع‌آوری داده و بکارگیری تحلیل‌های پیشرفته و هوش مصنوعی امکان مدیریت کارآمد و پیش‌بینی‌پذیر و کاهش و بهینه‌سازی مصرف انرژی را به همراه خواهند داشت.
او درباره میزان بهره‌مندی صنایع از راهکارهای هوشمند می‌گوید: «فناپ زیرساخت پروژه‌هایی را با چند پتروشیمی در کشور آغاز کرده است و بخشی از محصولات و راهکارهای فناپ‌زیرساخت مانند پلتفرم اینترنت اشیا و پلتفرم مدیریت داده و ابزارهای هوش مصنوعی در این پروژه‌ها استفاده خواهد شد.»
تنها چالش‌های امنیتی دلیل مقاومت صنایع نیست
به گفته مرشدی بخش صنعتی کشور نسبت به بکارگیری راهکارهای هوشمندسازی و بطور کلی تحول دیجیتال صنعتی محتاط است. به گفته او این رویکرد دلایل مختلفی دارد که مهمترین آن بحث امنیت و چالش‌های امنیتی است.
مرشدی می‌گوید امنیت در فناپ‌زیرساخت نیز یک چالش مهم شناسایی می‌شود او در اینباره توضیح می‌دهد: «البته فناپ زیرساخت در این خصوص همیشه از توانمندی بازوی امنیت هلدینگ فناپ یعنی شرکت اسپارا استفاده کرده است.»
اما به نظر می‌رسد دورماندن صنایع کشور از فناوری تنها به دلیل ترس‌های امنیتی نیست، بلکه بخشی از آن مربوط به سطوح اجرایی صنایع است. مرشدی درباره این موضوع می‌گوید: «متاسفانه بسیاری از صنایع کشور، خصوصا صنعت نفت و گاز هنوز در سطح صنعت ۲ باقی مانده‌اند و حتی سطح صنعت ۳ را هم به صورت فراگیر و کامل اجرا نکرده‌اند و ضعف های زیادی را می‌توان در این حوزه مشاهده کرد. برای تحول دیجیتالی نیاز است تا سطح صنعت ۳ یا همان اتوماسیون صنعتی به شکل کامل اجرا شده باشد.»
مرشدی پیشنهاد می‌دهد برای رفع این مشکل در هر پروژه بزرگی تهیه نقشه راه تحول دیجیتال و ارزیابی سطح بلوغ دیجیتال آن شرکت یا کارخانه در فاز صفر انجام شود تا صنایع با واقع بینی از وضع موجود وارد اجرای پروژه‌ها شوند.
راهکارهای هوشمندسازی خانگی ۳۰ درصد مصرف را بهینه می‌کند
زهیر مرشدی می‌گوید از سال‌های گذشته فناپ زیرساخت راهکارهای هوشمندسازی خانگی را توسعه می‌دهد. به توضیح او این راهکارها می‌توانند در بهینه‌سازی مصرف انرژی‌های آب و برق و گاز کمک‌کننده باشند و تا ۳۰ درصد مصرف را کاهش دهند.
مرشدی می‌گوید: «یکی از مهمترین مسائلی که در مصرف خانگی، حتی در سطح دنیا بر آن تاکید شده است، گزارش لحظه‌ای مصرف خانوار به خود آنها است تا خانوار بتواند در بحث مصرف مدیریت بهتری داشته باشد. در فناپ‌زیرساخت راهکار ساختمان هوشمند نمایش لحظه مصرف انرژی و تنطیم هوشمند دما و روشنایی محیط را از طریق ایجاد سناریوهای هوشمندسازی ارائه می‌کند. این موارد می‌توانند ۲۰ تا ۳۰ درصد باعث کاهش مصرف انرژی خانوار شوند.»
راهکارهای هوشمند قابلیت اجرا در سازمان‌های بزرگ را دارند
سازمان‌ها و نهادهای بزرگ از جمله مواردی هستند که اگر هوشمندسازی مصرف انرژی در آنها پیاده‌سازی شود، در مصرف کل انرژی کشور تاثیرگذار خواهند بود.
مرشدی می‌گوید: «اکنون در تمام شعب بانک پاسارگاد برای مدیریت و بهینه سازی مصرف از این راهکار استفاده می‌شود علاوه بر آن، به کمک راهکار اندازه گیری هوشمند، امکان همکاری با سازمان متولی انرژی در کشور کاملا فراهم شده است.»
به گفته او در کل محصولات و راهکارهای فناپ زیرساخت به علت ماهیت پلتفرمی و زیرساختی که دارند در تمام صنایع مرتبط با تولید، توزیع و مصرف انرژی قابل استفاده خواهد بود.
او در ادامه در توضیح مقیاس‌پذیری خدمات فناپ‌زیرساخت توضیح می‌دهد: «به دلیل ماهیت پلتفرمی و زیرساختی اکثر محصولات فناپ زیرساخت، می‌توان مقیاس به‌کارگیری این محصولات و راهکارها را در سطح ملی از تولید تا توزیع و مصرف شناسایی کرد؛ به عنوان مثال ما در کشور در مسئله توزیع انرژی هدررفت بسیار بالایی داریم اما به کمک این راهکارها امکان رصد این هدر رفت وجود دارد. همچنین این امکان وجود دارد که با تحلیل‌های پیچیده محل هدررفت شناسایی و رفع شود.»
مرشدی در آخر توضیح می‌دهد که فناپ‌زیرساخت برنامه دارد تا ۵ سال آینده به حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر و ارائه راهکارهای جامع هوشمندسازی صنایع مثل اپراتور هوشمند انرژی، نیروگاه مجازی، تکمیل راهکار کارخانه هوشمند از سنسورایز تجهیزات کف کارخانه تا داشبوردهای مدیریتی کسب‌وکاری و حتی دوقلوی دیجیتالی تجهیزات و فرایندهای صنعتی وارد شود.
